राजा अम्बरीषस्य कथा
पुराणकाले एकः विष्णुभक्तः राजा आसीत्। तस्य नाम आसीत् अम्बरीषः। एकदा राजा सपत्नीकः वर्षपर्यन्तम् एकादशीव्रतं कर्तुं सङ्कल्पम् अकरोत्। एकादशीव्रतसमाप्त्यनन्तरं द्वादशी तिथौ पारणकालः आसन्न आसीत्। तस्मिन्नेव समये दुर्वासा मुनिः शिष्यैः सह आगतः। मुनिः राजानम् अब्रवीत्— “राजन्! अहं शिष्यैः सह कालिन्द्यां स्नानं कृत्वा आगच्छामि। तावत् प्रतीक्षां कुरु। वयं त्वया शिष्यैश्च सह भोजनं करिष्यामः।” राजोवाच— “मुनीश्वर! तव आज्ञा मह्यं शिरोधार्या।” राजा तदनन्तरं मुनिं प्रतीक्षन् आसीत्। यदा बहुकालानन्तरं मुनिः स्नानं कृत्वा न आगतः, तस्मिन्नेव काले द्वादश्याः तिथेः पारणमुहूर्तः उपस्थितोऽभवत्। यदि पारणं तत्समये न करोति, तर्हि एकादशीव्रतस्य फलं नश्यति—इति विचिन्त्य राजा ब्राह्मणैः सह परामर्शम् अकरोत्। यदि सः पारणं न करोति, तर्हि व्रतस्य फलं नश्यति; यदि विना मुनेः आगमनं पारणं करोति, तर्हि मुनेरपमानो भवति—इति तस्य चिन्ता आसीत्। ब्राह्मणाः राजानम् अवदन्— “भवान् शास्त्रे जलं पीत्वापि पारणं कर्तुं शक्नोति। यदा मुनिः प्रत्यागतः भवति, तदनन्तरं भवान् मुनेः सह भोजनं कर्तुं समीचीनम्।” पण्डितगणस्य परामर्शेन राजा जलं ...